Sayıştay Başkanlığı’nın İzmir Güzelbahçe Belediyesi’ne ilişkin yayımladığı 2025 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu, yerel yönetimdeki mali, hukuki ve idari usulsüzlükleri gözler önüne serdi. Toplam 39 kritik bulgunun yer aldığı raporda; ihalesiz kiralama işlemlerinden mevzuata aykırı sözleşme fesihlerine, kaçak yapılara göz yumulmasından resmi yetkisi olmayan kişilerin belediyeyi yönetmesine kadar çok sayıda usulsüzlük detaylandırıldı.
1. DEV İHALEDE "FİYAT DIŞI UNSUR" VE "SÜRE" ŞÜPHESİ
Sayıştay denetçilerinin en çok dikkat çektiği konuların başında 2025/141748 KİK numaralı Kıyı Koruma Dolgu ve Tahkimat Yapılması İşi geldi.
· 365 Günlük İş 68 Günde Bitirildi: İhale dokümanında işin süresi 365 gün olarak ilan edilmesine karşın, yüklenicinin 6 haftalık iş programı hazırladığı ve işin 68 günde tamamlandığı belirlendi. Sayıştay, şeffaflık ve rekabet ilkelerinin zedelendiğini vurguladı.
· 6.7 Milyon TL Fazla Teklif Veren Kazandı: İhalede "Fiyat Dışı Unsur" (FDU) puanlaması kurgulanarak, 23 milyon 325 bin TL veren en düşük teklif sahibi elendi. İhale, FDU kurgusu sayesinde 30 milyon 35 bin TL teklif veren firmaya bırakıldı. Böylece kamunun 6,7 milyon TL daha yüksek bedelle iş yaptırmak zorunda kaldığı kaydedildi.
· Yaklaşık Maliyet Şişirildi: Piyasa araştırmasının sadece 3 firmadan alınan teklifle yetersiz yapıldığı, 42,9 milyon TL olarak belirlenen yaklaşık maliyetin piyasa rayiçlerinin çok üzerinde kaldığı tespit edildi.
2. YASAYA AYKIRI "KARŞILIKLI FESİH" VE TEMİNAT İADESİ
Belediyenin Hayvan Bakım Evi Yapım İşi ihalesinde (2025/1208940) mevzuata açıkça aykırı bir "tasfiye" skandalına imza atıldığı ortaya çıktı.
· %50 fiziki gerçekleşme aşamasında olan işte, belediye kendi ödenek yetersizliğini ve nakit sıkıntısını gerekçe göstererek yüklenici ile karşılıklı fesih (ikâle) protokolü imzaladı.
· 4735 sayılı Kanun'da bütçe yetersizliğinin "mücbir sebep" sayılamayacağını vurgulayan Sayıştay; mevzuata aykırı protokol düzenlendiğini, yüklenicinin teminatının usulsüz iade edildiğini ve hak edişinin ödendiğini belirterek feshin kanunsuz olduğunu raporladı.
3. MÜLKİYETTE KURAL TANINMADI: İHALESİZ KİRALAMALAR VE 10 YIL SINIRININ AŞILMASI
Belediyenin mülkiyetindeki ve tasarrufundaki taşınmazların yönetiminde ağır mevzuat ihlalleri belirlendi:
· İhalesiz Şirket Devri: Mülkiyeti Büyükşehir’de olan ve Güzelbahçe’ye tahsis edilen taşınmaz ile belediyenin kendi mülkü, 2886 sayılı Kanun'un 71. maddesi gerekçe gösterilerek ihalesiz biçimde belediye iştiraki şirketlere (GÜSOYAT ve GÜZBEL) 3 yıllığına kiralandı. Sayıştay, belediye şirketlerinin özel hukuk tüzel kişisi olduğunu ve ihalesiz kiralama yapılamayacağını vurguladı.
· 21 Dükkan Tek Pakette Verildi, Rekabet Engellendi: İnşaatı devam eden Kız Yurdu ve altındaki 21 adet ticari ünite tek bir paket halinde blok olarak 7 yıllığına ihaleye çıkarıldı. Geniş alt kiralama yetkisi verilen ihalede küçük esnafın katılımı fiilen imkansız hale getirildi ve rekabetsiz ortamda kiralama yapıldı.
· 10 Yıllık Yasal Süre Aşıldı: Bazı rekreasyon alanları, binalar ve arsalar 15 ila 25 yıl gibi kanuni sınır olan 10 yılın çok üzerinde sürelerle kiraya verildi.
4. GÖREV BELGESİ OLMAYAN "GÖNÜLLÜ DANIŞMAN" YÖNETİMDE!
Sayıştay raporundaki en ilginç tespitlerden biri kurum dışı müdahaleler oldu.
· Belediye bünyesinde hiçbir kadrosu, sözleşmesi, resmi görevlendirmesi veya yetkisi bulunmayan; kendisini "danışman" olarak tanıtan bir kişinin belediye personeliyle sürekli temas halinde olduğu, toplantılara katıldığı ve kararları yönlendirdiği saptandı.
· Belediyenin "Eski belediye başkan yardımcısıydı, yazılıma ücretsiz gönüllü destek verdi" savunmasına karşın Sayıştay; resmi statüsü olmayan kişilerin idari süreçlere katılımının kamu yönetimi ilkelerine ve iç kontrol sistemine açıkça aykırı olduğunu bildirdi.
5. YÜZLERCE KAÇAK YAPI KORUNDU, YIKIM YARIM BIRAKILDI
İmar denetimlerinde tam anlamıyla bir sınıfta kalma tablosu ortaya çıktı.
· Ruhsatsız veya ruhsata aykırı 559 adet yapı, 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamındaki 21 yapı, tehlike arz eden 9 metruk yapı ve afet riski altındaki 6 yapı hakkında encümen yıkım kararları alınmasına rağmen yıkımların fiilen gerçekleştirilmediği tespit edildi.
· Yıkım ihalelerinin sürekli iptal edilmesi veya yapılmaması nedeniyle kaçak yapı stokunun biriktiği, can ve mal güvenliğinin riske atıldığı vurgulandı.
6. PERSONEL GİDERİ YASAL SINIRI AŞTI: %73,85!
Mevzuat gereği belediye ve şirket personel giderlerinin toplamı, gerçekleşen bütçe gelirlerinin %40’ını aşamaması gerekirken:
· Güzelbahçe Belediyesi’nin 2025 yılı personel gideri limiti 244,2 milyon TL olması gerekirken, gerçekleşen personel gideri 450,9 milyon TL oldu.
· Personel gideri oranının %73,85'e ulaşarak yasal üst sınırı 206,6 milyon TL aştığı kaydedildi. Yasaya göre bu oran düşürülene kadar yeni personel alımı yapılması yasaklandı.
7. DİĞER ÖNE ÇIKAN SKANDAL VE USÜLSÜZLÜKLER
· Sertifikasız Muhasebe Yetkilisi: Ödeme emri belgelerine ve mali evraka, Muhasebe Yetkilisi Sertifikası bulunmayan personelin imza attığı belirlendi.
· Açılış ve Kapanış Bilançoları Tutmuyor: 2024 yılı kapanış bilançosu ile 2025 yılı açılış bilançosu arasında 289,1 milyon TL net değer ve geçmiş yıl sonuç farkı tespit edildi.
· Kıdem Tazminatı Karşılığı Ayrılmadı: İşçilerin birikmiş kıdem tazminatları için bilançoda karşılık ayrılmadığı ve dönemsellik ilkesinin ihlal edildiği görüldü.
· Şirket Kararlarını Belediye Başkanı İzaladı: Şirket müdürü sıfatı ve genel kurul yetkisi usulünce tescil edilmemiş belediye başkanının, şirket karar defterlerini imzaladığı saptandı.
· Derneklere Kanunsuz Taşınmaz Tahsisi: Sayıştay'ın 2018 yılında uyardığı kanunsuz dernek tahsislerinin 2025 yılında da devam ettirildiği görüldü.
· Haberleşme Geçiş Hakkı Ve Vergi Kayıpları: Sabit ve mobil operatörlerden alınması gereken "Geçiş Hakkı" bedellerinin takip ve tahsil edilmediği; yüzlerce işletmenin Çevre Temizlik ile İlan-Reklam Vergisi mükellefiyetinin kurulmadığı anlaşıldı.
· Sistem Odasında Musluklu "Güvenlik" Zafiyeti: Belediye bilgi işlem sistem odasının içerisinden faal su tesisatı geçtiği, içeride musluk bulunduğu, sıvı sensörü olmaksızın odanın yarı yarıya hurda/kağıt deposu olarak kullanıldığı ortaya çıktı.
Sayıştay raporunda, tespit edilen tüm bu usulsüzlüklerin düzeltilmesi ve mevzuata uygun hareket edilmesi yönünde idareye uyarılarda bulunuldu.
