Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesinin dışında kalan milyonlarca çalışan için Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde yeni bir süreç gündeme geldi. 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan ve mevcut emeklilik koşulları nedeniyle uzun yıllar beklemek zorunda kalan vatandaşları ilgilendiren kanun teklifinde, prim ve hizmet süresi şartlarını tamamlayanlara yaş koşulu aranmaksızın emeklilik hakkı tanınması öngörülüyor. Üç maddeden oluşan düzenleme, Meclis komisyonundaki değerlendirme sürecini bekliyor.
EYT SONRASI SİGORTALILAR İÇİN YENİ DÜZENLEME
2023 yılında hayata geçirilen EYT düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan vatandaşlara, gerekli koşulları sağlamaları halinde yaş şartı aranmaksızın emeklilik imkânı tanınmıştı. Ancak sigorta başlangıcı bu tarihten sonraya denk gelen çalışanlar, düzenlemenin kapsamı dışında kalmıştı.
Özellikle sigorta girişleri arasında yalnızca birkaç gün veya ay bulunan çalışanların emeklilik koşullarında ortaya çıkan farklılıklar, kademeli emeklilik taleplerini yeniden gündeme taşıdı.
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş'ın değerlendirmeleriyle gündeme gelen kanun teklifi, söz konusu farklılıkların giderilmesine yönelik düzenlemeler içeriyor. Teklifte, emeklilik için gerekli prim ve hizmet koşullarını yerine getiren ancak yaş sınırına takılan sigortalıların durumunun yeniden ele alınması amaçlanıyor.
YAŞ ŞARTI OLMADAN EMEKLİLİK ÖNGÖRÜLÜYOR
Teklifin ilk maddesinde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na geçici bir hüküm eklenmesi öngörülüyor.
Düzenleme kapsamında SSK, Bağ-Kur, Tarım SSK ve Emekli Sandığı kapsamındaki belirli sigortalılara, gerekli prim ödeme gün sayısı ve hizmet süresini tamamlamaları halinde yaş koşulu aranmaksızın emeklilik hakkı tanınması hedefleniyor.
Buna göre teklif yasalaşırsa kapsam dahilindeki çalışanlar, diğer emeklilik şartlarını sağlamaları ve yazılı başvuruda bulunmaları halinde yaşlılık veya emeklilik aylığı alabilecek.
Böylece sigorta başlangıç tarihi nedeniyle emeklilik hakkına ulaşmak için beklemek zorunda kalan çalışanların karşılaştığı yaş engelinin kaldırılması amaçlanıyor.
ÜÇ MADDELİK TEKLİFTE NELER VAR?
Meclis gündemine taşınan teklif, emeklilik hakkının kapsamının yanı sıra düzenlemenin yürürlüğe giriş tarihini ve yürütülmesine ilişkin hükümleri de içeriyor.
Birinci madde, belirlenen sigortalılık ve prim koşullarını tamamlayan çalışanlara yaş şartı aranmadan emeklilik hakkı verilmesini düzenliyor. Bu haktan yararlanmak isteyenlerin yazılı başvuruda bulunması öngörülüyor.
İkinci maddede, teklifin yasalaşması halinde Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi hükme bağlanıyor. Böylece kanunun yürürlük tarihi için ayrıca bir bekleme süresi belirlenmiyor.
Üçüncü madde ise kanun hükümlerinin Cumhurbaşkanı tarafından yürütülmesini öngörüyor. Bu hüküm, kanunların yürütülmesine ilişkin yasal düzenlemeler kapsamında yer alıyor.
BİR GÜNLÜK SİGORTA FARKI EMEKLİLİĞİ ETKİLİYOR
Kademeli emeklilik tartışmalarının merkezinde, sigorta başlangıç tarihine göre değişen emeklilik koşulları bulunuyor.
8 Eylül 1999 tarihinde veya öncesinde sigortalı olan kişiler EYT düzenlemesinden yararlanabilirken, bu tarihten hemen sonra sigorta girişi yapılan çalışanlar farklı yaş koşullarına tabi tutuluyor.
Bu durum, benzer sürelerde çalışmış ve prim ödemiş kişiler arasında emeklilik tarihleri bakımından önemli farklılıklar oluşmasına neden oluyor.
Kademeli emeklilik talebinde bulunan çalışanlar, sigorta başlangıç tarihlerine göre daha dengeli bir geçiş sistemi oluşturulmasını istiyor.
Yeni teklif ise belirli koşulları sağlayan sigortalıların yaş şartı olmadan emekli olabilmesini gündeme getirerek mevcut sistemde daha kapsamlı bir değişiklik yapılmasını hedefliyor.
MECLİS'TE KADEMELİ EMEKLİLİK TEKLİFLERİ DE BULUNUYOR
TBMM kayıtlarında emeklilik koşullarının yeniden düzenlenmesini amaçlayan farklı kanun teklifleri de yer alıyor.
26 Ekim 2026 tarihinde Meclis Başkanlığına sunulan 2/3988 esas numaralı teklif, 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanların emeklilik yaşlarının sigorta başlangıcına göre kademeli olarak belirlenmesini öngörüyor. Teklif, 28 Ekim'de Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edildi.
Türkiye Büyük Millet Meclisi
Bu teklif, yaş şartının tamamen kaldırılmasını öngören düzenlemeden farklı bir model içeriyor. Dolayısıyla Meclis gündemindeki emeklilik tekliflerinin kapsamları ve öngördükleri koşullar birbirinden ayrılıyor.
SGK'NIN MALİ DENGESİ DE GÜNDEMDE
Sosyal Güvenlik Başuzmanı İsa Karakaş, emeklilikte yaşanan farklılıkların giderilmesinin sosyal adalet açısından önem taşıdığını değerlendiriyor.
Karakaş, çalışanların emeklilik beklentileri karşılanırken Sosyal Güvenlik Kurumunun mali sürdürülebilirliğinin de dikkate alınması gerektiğine işaret ediyor.
Bu çerçevede emeklilik sisteminde yapılacak olası değişikliklerin hem çalışanların haklarını hem de sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli dengesini gözetmesi gerektiği vurgulanıyor.
EMEKLİLİKTE YAŞ ŞARTI NE ZAMAN KALKACAK?
Tekliflerin komisyon aşamasında bulunması, emeklilik şartlarının değiştiği anlamına gelmiyor.
Düzenlemelerin uygulanabilmesi için ilgili komisyonlarda görüşülmesi, TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanınca yayımlanarak yürürlüğe girmesi gerekiyor.
Bu nedenle EYT kapsamı dışında kalan çalışanlar açısından mevcut emeklilik koşulları geçerliliğini koruyor. Tekliflerin ne zaman görüşüleceği ve hangi hükümlerle yasalaşacağı ise henüz kesinleşmiş değil.
Emeklilikte yaş şartının kaldırılmasını veya kademeli geçiş sisteminin uygulanmasını bekleyen vatandaşların gözü, Meclis'teki yasama sürecine çevrilmiş durumda.
