Dünya'nın dönüş hızındaki değişimler nedeniyle küresel saat sisteminde yeni bir döneme geçiliyor. Geçmişte bilgisayar sistemlerinde çökmelere ve uçuşlarda gecikmelere neden olan, dakikaların 61 saniye sürmesine yol açan "artık saniye" uygulamasının kaldırılması planlanıyor. Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin oylayacağı düzenleme kabul edilirse Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek. Değişiklik, günlük yaşamı ve saatlerin gösterdiği zamanı doğrudan etkilemeyecek.
1955 yılında sezyum atom saatlerinin geliştirilmesiyle zaman ölçümünde son derece hassas bir döneme geçildi. Ancak Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüş hızı, okyanus akıntıları, gezegenin erimiş çekirdeği ve doğal kuvvetler nedeniyle değişmeye devam ediyor.
Tarihsel olarak yavaşlayan Dünya'nın son on yılda beklenmedik şekilde hızlanması, atom saatleri ile gezegenin dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkı yeniden gündeme taşıdı. Bu farkı dengelemek amacıyla saatlere zaman zaman bir saniye ekleniyor veya çıkarılıyordu.
61 SANİYELİK DAKİKALAR TEKNOLOJİK SORUNLARA YOL AÇTI
"Artık saniye" olarak bilinen uygulama nedeniyle bazı dakikalar 61 saniye sürdü. Bu durumun geçmişte Reddit ve LinkedIn gibi platformlarda sistem çökmelerine, uçuşlarda gecikmelere ve küresel iletişim ağlarında aksaklıklara neden olduğu belirtildi.
Uzmanlar, Dünya'nın dönüş hızının artmasıyla birlikte daha önce test edilmemiş olan "eksik saniye" uygulamasının da gündeme gelebileceğine dikkat çekti. Böyle bir düzeltmenin teknolojik sistemlerde daha büyük sorunlara yol açabileceği ifade edildi.
KÜRESEL SAAT SİSTEMİNDE YENİ DÖNEM
Versailles'da düzenlenen konferansta alınan kararla, atom saatleri ile Dünya'nın dönüşüne dayalı zaman arasındaki farkın bir saate ulaşmasına kadar müdahale edilmemesi benimsendi.
Böylece saatlere sürekli saniye eklenmesi veya çıkarılması ihtiyacının ortadan kaldırılması amaçlanıyor. Yetkililer, Dünya'nın mevcut dönüş hızı dikkate alındığında ilk "artık saat" düzeltmesine ihtiyaç duyulmasının binlerce yıl sürebileceğini belirtiyor.
DEĞİŞİKLİK GÜNLÜK HAYATI ETKİLEYECEK Mİ?
Küresel saat sistemindeki düzenlemenin vatandaşların günlük yaşamında doğrudan bir değişikliğe neden olması beklenmiyor.
Akıllı telefonların, bilgisayarların ve kol saatlerinin gösterdiği zaman değişmeyecek. İşe, okula veya randevulara gidiş saatlerinde de herhangi bir farklılık yaşanmayacak.
Düzenleme, atom saatlerinin çalışma mekanizmasından ziyade internet altyapıları, küresel borsalar, uydu iletişimi ve hava yolu ağlarında kullanılan teknik zaman ayarlamalarını ilgilendiriyor.
TÜRKİYE'DE DE UYGULANACAK
Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 69 ülkenin artık saniye uygulamasının kaldırılması için oylama yapması bekleniyor.
Önerinin kabul edilmesi halinde düzenleme Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.
2022 yılında gerçekleştirilen toplantıda artık saniye uygulamasının 2035'e kadar kademeli olarak kaldırılması kabul edilmişti. Yeni oylamayla bu tarihin öne çekilmesi hedefleniyor.
Öneri kapsamında resmi zaman ölçümünün Dünya'nın dönüşünden bağımsız hale getirilmesi ve atom zamanıyla astronomik zaman arasındaki farkın bir saati aşmaması öngörülüyor.
