İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR !
Bakan Koca: “Bugün 28 bin 351 kişinin Covid testi pozitif çıktı
Bakan Koca: “Bugün 28 bin 351 kişinin Covid testi pozitif çıktı
İl Sağlık Müdürü Benli: "Vaka sayılarındaki yükseliş kritik seviyeye ulaşmamış olsa da endişe verici"
İl Sağlık Müdürü Benli: "Vaka sayılarındaki yükseliş kritik seviyeye ulaşmamış olsa da endişe verici"
Yazı Detayı
20 Ocak 2021 - Çarşamba 11:47
 
Çocuklara ölüm kavramı nasıl anlatılmalı?
Klinik Psikolog Berke Özkanoğlu Erden
 
 

Geçirdiğimiz bu zorlu süreçte çocuklar belki de hiç duymadıkları kadar ölüm kavramını duydular. Televizyonlarda günlük ölüm sayıları verilmesinin yanı sıra aile yakınlarından, çevrelerinden de ölüm haberleri duydular.

            Çocuklara ölüm nasıl anlatılmalı?

            Bu konu her anne/baba ya da haberi verecek olan yakını için yaşanılması kadar konuşulmasının da zor olduğu bir konudur. Aileler kendilerinin zorlandığı bu konuda çocukların etkilenmemesi için bu konuşmayı yapmaktan, onların yanlarında duygularını ifade etmekten kaçınırlar. Böyle bir durum yaşandığında çocuğun kendini güvende hissedeceği bir yerde, yaşına ve gelişim düzeyine uygun bir şekilde çocukla iletişim kurmak önemlidir. Ölümün konuşulması gerekir çünkü; hayatın gerçeği olan bir konudur. Kaybın ardından özellikle de ebeveyn kayıplarında, çocuğa bir uzmanın ölüm haberini vermesi istenir fakat iki ebeveyn kaybedilmişse bu haberi veren kişinin duygusal olarak en yakınının olması sağlıklı olandır.

            Çocukların ölümü hangi yaşta nasıl algılayacaklarını bilmek gerekir. 5 yaş öncesindeki çocuklar, kaybedilen kişinin geri döneceğini düşünürler. Bu yüzden de ne zaman döneceğini sorabilirler. Bu süre arttıkça, çocukların kaygıları da artar. Özellikle ebeveyn kayıplarında kalan ebeveyn bir yere gittiğinde onun da dönmeyeceğini düşünüp ondan ayrılmak istemeyebilirler. Ölümün geri dönülmez bir süreç olduğunu anlatmak önemlidir. Çocuklar benmerkezci ve büyüsel düşünceye sahip olmalarından dolayı her şeyin kendilerinden dolayı olduğunu düşünürler yani; yakınının ölümünden kendilerini sorumlu tutabilirler. Mesela; o yaramaz bir çocuk olduğu için annesinin öldüğünü veya kendisi ölen kişi hakkında ölümünden önce “gitsin, artık olmasın” şeklinde düşündüğünden öldüğünü düşünmesi gibi.
10-12 yaş öncesi dönemde çocukların soyut düşünme becerileri tam olarak gelişmemiştir. Bu yüzden somut bir şekilde anlatmak gerekir. Ölümün herkesin yaşayacağını, kimisinin salgından, kimisinin yaşlandığından, kimisinin beklenmedik bir durumdan dolayı ölebileceği söylenebilir. Değişimin yaşamın doğal süreci olduğu anlatılmalıdır. Anlatılırken, “İnsanlar doğar, büyür, değişir ve ölür. Aynı diğer canlılarda olduğu gibi… Mevsimler değişir, bitkiler büyür, ağaçlar yapraklarını döker.” Şeklinde somut örnekler verilebilir. Ölüm anlatılırken, ölüm kelimesini kullanmak çocuklar için daha anlaşılır olur. Ölüm yerine “vefat etti”, “uzaklara gitti”, “derin bir uykuda, uyuyor” demek çocukların kafalarını karıştırır. Çocuk uyumaktan korkabilir ya da bir yakını uyuduğunda endişe duyabilir. Aynı şekilde çocuklara anlatırken “o seni izliyor, gökyüzünden bakıyor” demek de onların korkmalarına sebep olabiliyor.

          

Çocuklar aynı soruları tekrar tekrar sorabilirler. Her zaman dürüst olunmalı, çocuğun mizacı, baş etme becerileri göz önünde bulundurulup, sabırlı bir şekilde çocuğun sorduğu kadarına cevap verilmelidir. Çocuğun sorduğundan fazlasını anlatmaya gerek yoktur. Çocuklar kendilerine bir şey olup olmayacağından veya sevdiklerinin de öleceğinden de korkarlar. Bu yüzden onlara şu anda sağlıklı olduğunuzu, güvende olduğunuzu söylemeniz kaygılarını azaltır.

            Çocuklar etkilenmesin diye, aileden uzaklaştırılmaması önemlidir. Çünkü; duygularını ifade etmesi ve ailesiyle paylaşabilmesi gerekir. Çocuğun yanında ağlamak utanılacak bir durum değil aksine çocukların da duygularını daha kolay ifade etmelerine olanak sağlar. Ölen kişinin özlediğini söylemesi de normaldir aynı şekilde ebeveynleri de özlediğinden bahsedebilir. Ölen kişiyi anacak aktiviteler, resim çizme, fotoğraflarına bakma, o kişiden ve anılardan bahsetmek yas sürecini sağlıklı geçirmelerini sağlayacaktır. Bu süreçte çocuklarla beraber olmak, zaman geçirmek önemlidir. Mümkün oldukça rutinlerini devam ettirebilmek önemlidir.

            Yas yaşanması gereken bir süreçtir. Aşama aşama yaşayabilmesi, kabullenip, farkında olması önemlidir. Anne-babanın yas tutma biçimi, çevredeki kişilerin ifadeleri, ölümle ilgili soruları yanıtlama becerileri bu süreci etkileyen durumlardır. Çocuktan gizlememek, gerçekleri söylemek, duygularını ifade edecek alan sağlayabilmek önemlidir. Bu süreci sağlıklı şekilde yürütmeye fayda sağlar. Eğer bu süreç zorlu geçiyorsa, bir uzman desteği almak gerekir.

 
Etiketler: Çocuklara, ölüm, kavramı, nasıl, anlatılmalı?,
Yorumlar
Haber Yazılımı