ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı saldırıda hayatını kaybeden Eski İran lideri Ayetullah Ali Hamaney için başkent Tahran'da devlet töreni düzenleniyor.

Tahran’daki İmam Humeyni Musalla Camisi’nde düzenlenen devlet törenine İranlı yetkililer ve halkın yanı sıra birçok ülke temsilcisi katılıyor. Törene Türkiye'yi temsilen Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz katılıyor.

Cenaze programının İran ve Irak'ta bir hafta boyunca devam edeceği açıklandı. 6 Temmuz'daki ana cenaze yürüyüşünün ardından naaş önce Kum kentine götürülecek. Daha sonra Irak'ın Necef ve Kerbela kentlerinde törenler düzenlenecek. Cenaze programının son durağı ise Hamaney'in doğum yeri olan Meşhed olacak. 9 Temmuz'da düzenlenecek son törenin ardından Hamaney'in naaşının İmam Rıza Türbesi'ne defnedileceği açıklandı.

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, sanal medya hesabından yaptığı açıklamada, ülkesinin depremler nedeniyle ‘derin bir acı’ içinde olduğunu belirtti. Rodriguez paylaşımında, “Bugün, sevdiklerini kaybeden ailelerin acısını paylaşıyor; yaralılar, kayıplar ve afetten etkilenen tüm topluluklar için dualarımızı yükseltiyoruz. Yaşamını yitirenlerin anısına saygı duruşu olarak, bugün saat 18.00'den itibaren geçerli olmak üzere 7 günlük Ulusal Yas ilan edilmesine karar vermiş bulunmaktayım. Bu derin üzüntü anlarında, bu trajediyi yaşayan herkesi kucaklıyor, onların yanında olma ve kendilerini koruma taahhüdümüzü yineliyoruz” ifadelerini kullandı.

Trump, İspanya’nın tarihsel olarak etkili olduğu Küba, Porto Riko, Filipinler ve Guam gibi bölgelerden söz ederek, “İspanya bize iyi davranmıyor. Yakında buraların elinizden kayıp gittiğini görünce anlayacaksınız. Hepsi bir zamanlar bizimdi” değerlendirmesinde bulundu.

Panama Kanalı’na da değinen Trump, kanalın ABD tarafından inşa edildiğini söyleyerek, daha sonra devredilmesinin ‘stratejik bir hata’ olduğunu belirtti. Trump, “Çin’in bölgedeki etkisine karşı Washington harekete geçecek” dedi.

ABD ile bir görüşme programlarının olmadığını söyleyen Bekayi, “İran’ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması maddesinin uygulanmasına yönelik çalışmalar devam ediyor ve sonuca ulaşmasını ümit ediyoruz. ABD ile müzakere sürecine başlanması için mutabakat zaptındaki maddelerin uygulanması ve bu uygulamaların sürekli hale getirilmesi gerekiyor. Yükümlülüklerimizi karşı taraf yerine getirdiği sürece biz de yerine getireceğiz” diye konuştu

Bekayi, uzman ekiplerinin bugün Doha’da Katar tarafı ile dondurulmuş varlıklarla ilgili görüşme yapacağını kaydederek, ABD’nin İran’a yönelik son saldırıları hakkında da değerlendirmede bulundu. Hiçbir girişimi karşılıksız bırakmadıklarını aktaran Bekayi, “Silahlı kuvvetlerimiz her türlü saldırıya karşılık verecek güçtedir” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda komünizmi hedef aldı. Trump yaptığı paylaşımda, “Komünizm; Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı, Pearl Harbor veya 11 Eylül'den bu yana ülkemize yönelik en büyük tehdittir” ifadelerini kullandı.

İran Dışişleri Bakanlığı'ndan, ABD'nin hava saldırılarına ilişkin yazılı bir açıklama yapıldı. ABD ordusunun dün akşam İran'ın güney kıyılarındaki kıyı gözetleme tesislerini hedef alan saldırılarının kınandığı açıklamada, bu eylemlerin Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 2'nci maddesinin 4'üncü fıkrası ile 18 Haziran'da imzalanan mutabakat zaptının birinci maddesinin açık bir ihlali olduğu vurgulandı. Öte yandan, İsrail'in de ABD ile koordineli olarak Lübnan'a saldırdığı ve bunun da anlaşmayı ihlal ettiği ifade edildi.

BM Şartı'nın 51'inci maddesi uyarınca İran'ın meşru müdafaa hakkına vurgu yapılan açıklamada, ülkenin egemenliği, güvenliği ve ulusal çıkarlarının tüm güçle savunulacağı belirtildi. Açıklamada, “İran Silahlı Kuvvetleri'nin ABD güçlerine ait hedeflere yönelik savunma amaçlı saldırıları bu temelde gerçekleştirilmiştir” ifadelerine yer verildi. Meydana gelen durumun sonuçlarından ABD'nin ve bu saldırılara suç ortaklığı yapan tarafların sorumlu olduğu kaydedildi.

Açıklamada, Basra Körfezi'nin güneyindeki ülkelere iyi komşuluk ilkelerine uyma çağrısı yapılarak, topraklarının ve imkanlarının İran'a yönelik saldırılarda kullandırılmasının engellenmesi gerektiği uyarısında bulunuldu. Ayrıca BM Genel Sekreteri, BM Güvenlik Konseyi ve diğer uluslararası kurumlara, ABD'nin uluslararası hukuku ihlal etmesi karşısında sessiz kalmamaları, bölgesel barış ve güvenlik konusundaki sorumluluklarını yerine getirmeleri çağrısı yapıldı.

Alvarado, La Guaira eyaletinin depremden en çok etkilenen yer olduğunu kaydederek, "Vatandaşlarımızdan ricamız, acil durumlar dışında hastaneleri meşgul etmemeleridir" dedi.

Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için izin verilen tek güzergahın İran tarafından belirtilen güzergahlar olduğu kaydedilen açıklamada, “Açıklanan güzergahlar dışındaki her türlü trafiği kesinlikle önlemenizi önemle tavsiye ederiz. Hürmüz Boğazı'ndan geçiş için İran Devrim Muhafızları Donanması ile 16’ncı Kanal üzerinden koordinasyon gereklidir ve ihlal eden gemilerle ilgili gerekli işlemler yapılacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Trump, Türkiye'nin özellikle savunma sanayisi anlamında çok önemli bir yere sahip olduğunu kaydederek, “Türkiye’nin devasa bir savunma sanayi tabanı var. ABD de dahil NATO ittifakının her yerinde faaliyet gösteren 3 bin şirketi var. O kadar güçlü ki, insanlar Türkiye’nin askeri açıdan ne kadar büyük olduğunu bilmiyorlar. Erdoğan sayesinde Türkiye'nin çok güçlü bir ordusu var” diye konuştu.

ALMANYA, İNGİLTERE VE İSPANYA'YA ELEŞTİRİ

Almanya, İngiltere ve İspanya'yı eleştiren Trump, “İspanya tam bir felaket, berbat. Hiçbir şey ödemek istemiyorlar. İspanya iyi bir ittifak üyesi değil. İngiltere ise ölüyor; Kuzey Denizi'ni petrol aramaya açmalılar. NATO’dan tek istediğim sadakat. Almanya’da 50 bin askerimiz var, küçük bir jest istiyoruz, hemen 'Bunu yapamayız’ diyorlar” açıklamasında bulundu.

NATO Genel Sekreteri Rutte de Türkiye'nin ev sahipliğinde yapılacak NATO Zirvesi'nin ittifak için çok önemli olduğunu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın üye ülke liderlerini ağırlamaktan memnuniyet duyacağını söyledi.

Bunun aksi olması durumunda müzakerelerin ‘derhal biteceğini’ belirten Trump, “ABD tarafından İran'a hiçbir para verilmemiş ya da kendilerine ait olan paralardan serbest bırakılmamıştır. İran'a ait ve tümüyle ABD tarafından kontrol edilen paranın bir kısmı mısır, buğday, soya fasulyesi ve diğer gıda ürünlerini satın almaları için ABD'li çiftçiler ve hayvancılara verilecek. İran'ın gıdaya çok acil ihtiyacı var. Biz bu gıdayı onlar için yalnızca Amerika Birleşik Devletleri'nden satın alacağız” açıklamasında bulundu.

Pezeşkiyan, İran-Pakistan ilişkilerinin daha ileri düzeye çıkarılması gerektiğini kaydederek, “İki ülke ortak iş birliğiyle bölgede örnek bir kardeşlik modeli inşa edebilir” açıklamasında bulundu.

Hürmüz Boğazı'nın açık tutulduğunu söyleyen Trump, “İki önemli sonuç elde ettik. Birincisi Boğaz açık ve açık kalacak. İkincisi ise İran hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmayacak. Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahibiz. Eğer İran anlaşmanın gereklerini yerine getirmez ya da uygun davranmazsa, yapmam gerekeni yaparım” diye konuştu.

Trump, İran’ın kendilerine saygı duyduğu sürece sorun yaşamayacaklarını belirterek, “İran, ABD'ye saygı göstermemesi halinde durum değişebilecek” açıklamasında bulundu.

Starmer, İşçi Partisi liderliğinden istifa ettiğini belirterek, “Partimin sorduğu soru, benim bir sonraki genel seçimlere partiyi götürmek için en uygun kişi olup olmadığıdır. Parlamento grubumuzun bu soruya verdiği cevabı duydum ve bunu memnuniyetle kabul ediyorum. Kararımı bu sabah Majesteleri Kral'a da ilettim. Partimden Ulusal Yürütme Komitesi’nden adaylıkların 9 Temmuz'dan başlayarak parlamentonun yaz tatili bitene kadar alınacağı bir takvim belirlemesini isteyeceğim. Parlamento eylülde tekrar toplanmadan önce bir liderin göreve gelmesi sağlanacak. Yarış tamamlanana kadar başbakanlığa devam edecek ve iktidarın düzenli şekilde devredilmesini sağlamak için elimden geleni yapacağım” diye konuştu.

Arakçi, ülkesine uygulanan petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların kaldırıldığını ve ablukanın sona erdiğini de kaydederek, “İran’ın dondurulmuş varlıklarının bir kısmı serbest bırakıldı” açıklamasında bulundu.

Sosyalist Parti’nin sanal medya hesabından yapılan açıklamada ise Gomez’in yaklaşık iki yıldır ‘adli ve siyasi baskıya’ maruz kaldığı aktarıldı. Parti, son kararın da bu sürecin yeni bir aşaması olduğunu öne sürdü.

İran basını da gelişmeyi doğrulayarak ABD ile yürütülecek müzakerelerde Tahran’ı temsil edecek heyetin İsviçre'ye ulaştığını duyurdu. Görüşmelerin Bürgenstock kasabasında yapılacağı belirtildi. İran heyetine İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın liderlik etmesi bekleniyor.

ABD Başkanı Donald Trump, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımlarda, İran ile yürütülen müzakereler ve varılan mutabakata yönelik eleştirilere tepki gösterdi. Savaşın İran'ı zayıflattığını belirten Trump, İran'ın askeri kapasitesinin büyük ölçüde yok olduğunu savundu.

Demokratların sürece ilişkin değerlendirmelerini eleştiren Trump, “Savaş, İran'ı zayıflattı. Artık bir Hava Kuvvetleri, Donanması, uçaksavar ekipmanı, radarı veya pratik olarak başka hiçbir şeyi yok ve buna rağmen Demokratlar, İran'ın 4 ay öncesine göre şu an daha iyi durumda olduğunu söylüyor. Bunun yanlarına kar kalacağını hayal edebiliyor musunuz? Bazı insanlar ne kadar aptal olabilir?” ifadelerini kullandı.

İran'ın anlaşmaya çaresizlikten mecbur kaldığını öne süren Trump, 60 günlük müzakere sürecine sadık kalacaklarını ancak İran'a mali bir taviz verilmeyeceğinin altını çizdi. Trump, “Biz çaresizlikten masaya oturmadık, İran oturdu. Onlar bitti! 60 günlük süreyi sonuna kadar kullanacağız. Hiç para alamayacaklar, 10 sent bile değil” açıklamasını yaptı.

ABD'li yetkilinin okuduğu 14 maddelik mutabakat metni ise şu maddelerden oluşuyor:

"1- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etmek, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına almak amacıyla bu mutabakat zaptını imzalamaktadırlar. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.

2- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.

3- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu süre, karşılıklı rıza ile uzatılabilir.

4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD, İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi veya aksaklığı kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemilerin trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.

5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından İran İslam Cumhuriyeti, ticari gemilerin İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliği gerekliliği göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran İslam Cumhuriyeti, geçerli uluslararası hukuk ve Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları çerçevesinde, diğer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman Sultanlığı ile diyalog kuracaktır.

6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.

7- ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Yönetim Kurulu kararları, tüm tek taraflı ABD yaptırımları, birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve ABD, yukarıda bahsedilen yaptırımların kaldırılması konusunun kritik önemini kabul eder ve bu konularda karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele alma niyetlerini ifade ederler.

8- İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etmektedir. ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının imhasını, IAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleştirilecek asgari yöntemle çözüme kavuşturmak üzere anlaşmışlardır. Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleştirme meselesini ve İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili diğer karşılıklı olarak kararlaştırılan konuları görüşmeyi kabul etmişlerdir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecek ve İran İslam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin hayati önemini kabul edecektir. Taraflar, bu meseleler üzerinde karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma niyetlerini ifade etmektedirler.

9- Nihai anlaşma imzalanana kadar, ABD ile İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu korumayı kabul ederler. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.

10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığının İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.

11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte İran İslam Cumhuriyeti'ne ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri vermeyi taahhüt eder.

12- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulacağı konusunda mutabık kalmışlardır.

13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, bu mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11’inci paragraflarının uygulanmaya başlanması ve bu tedbirlerin uygulanmaya devam edilmesi koşuluyla, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşma konusunda münhasıran diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.

14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır."

PAKİSTAN, ABD-İRAN MUTABAKAT METNİNİN ELEKTRONİK OLARAK İMZALANDIĞINI DUYURDU

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, mutabakat anlaşmasına dair detayları paylaştı. İki ülkenin ‘İslamabad Mutabakat Anlaşması’nı elektronik olarak imzaladığını kaydeden Şerif, anlaşmanın iki ülkenin başkanları tarafından elektronik olarak imzalandığını belirtti. Şerif, “Bu anlaşmanın ilgili hükümetlerin en üst düzeyinde imzalanması, her iki tarafın da çatışmanın diplomatik yollarla çözülmesine olan bağlılığını göstermektedir. İslamabad Mutabakat Anlaşması derhal yürürlüğe girecek ve ilk adım olarak İran, Hürmüz Boğazı'nı derhal yeniden açacak, ABD ise deniz ablukasını derhal kaldıracaktır” ifadelerini kullandı.

Pakistan'ın, eş arabulucu Katar'ın desteğiyle teknik düzeydeki görüşmeleri başlatmak üzere planlandığı gibi 19 Haziran 2026'da İsviçre'de resmi tören düzenleyeceğini aktaran Şerif, konuya ilişkin ABD Başkanı Donald Trump'a teşekkürlerini sundu. İran lideri Mücteba Hamaney ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a derin saygı ve takdirlerini sunan Şerif, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin de aralarında bulunduğu İran müzakere ekibinin çabalarını da takdir ettiğini vurguladı. Şerif, “Özellikle, bu noktaya ulaşılmasına yardımcı olan Katar liderlerinin samimi çabalarını ve yapıcı katılımını takdir etmek isterim. Ayrıca, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır liderlerine, bu konudaki vazgeçilmez rolleri ve paha biçilmez katkıları nedeniyle büyük takdirlerimi sunarım” açıklamasında bulundu.

Şerif, mutabakat zaptının, tüm bölge için daha fazla ‘anlayış, karşılıklı saygı ve ortak refahın kalıcı bir temeli’ olmasını dilediğini iletti.